Açık Bankacılığın Büyük Çıkmazı: Küresel Birlikte Çalışabilirlik Sorunu

Açık bankacılık son on yılda finans sektörünün en önemli dönüşümlerinden biri olarak görülüyor. Banka verilerinin API’ler aracılığıyla fintech şirketleriyle paylaşılmasını mümkün kılan bu model, ilk ortaya çıktığında rekabeti artıracak ve finansal inovasyonu hızlandıracak bir altyapı olarak değerlendiriliyordu.

Bugün gelinen noktada bu dönüşümün önemli bir kısmı gerçekleşmiş durumda. Pek çok ülkede bankalar API altyapılarını üçüncü taraf fintech şirketlerine açtı, kullanıcılar farklı banka hesaplarını tek bir uygulama üzerinden görüntüleyebilir hale geldi ve finansal veriler yeni nesil hizmetlerin temel girdilerinden biri oldu.

Ancak ekosistem büyüdükçe daha temel bir sorun görünür hale geliyor. Açık bankacılığın önündeki asıl mesele veri paylaşımının kendisi değil. Asıl mesele, bu verilerin farklı finansal sistemler arasında sorunsuz şekilde dolaşmasını sağlayacak ortak teknik mimarinin henüz oluşmamış olması.

Başka bir ifadeyle açık bankacılık hızla yayılıyor, fakat finansal sistemler hâlâ birbiri ile tam anlamıyla konuşamıyor.

Açık Bankacılık Yayılıyor, Mimari Parçalanıyor

Son yıllarda birçok ülkede açık bankacılık düzenlemeleri yürürlüğe girdi. Avrupa’da PSD2, İngiltere’de Open Banking Standard, Brezilya’da Open Finance ve Avustralya’da Consumer Data Right gibi çerçeveler finansal veri paylaşımını hızlandırdı.

Bugün dünya genelinde bankalar API altyapıları üzerinden fintech şirketlerine erişim sağlıyor. Kullanıcılar tek bir uygulama üzerinden farklı banka hesaplarını görüntüleyebiliyor, ödeme başlatabiliyor ya da finansal verilerini analiz eden hizmetlerden yararlanabiliyor.

Fakat bu gelişme beraberinde beklenmedik bir tabloyu da ortaya çıkardı.

Açık bankacılık ekosistemini uzun yıllardır takip eden araştırmalar, regülasyonların hızla arttığını ancak sistemler arası birlikte çalışabilirliğin aynı hızda gelişmediğini gösteriyor. Her ülke kendi düzenlemesini ve teknik mimarisini kurarken ortaya giderek daha parçalı bir yapı çıkıyor.

Bugün açık bankacılık küresel ölçekte genişliyor, ancak teknik mimari aynı ölçüde bütünleşmiyor.

Regülasyon Çok, Ortak Standart Az

Açık bankacılığın temelinde API mimarisi bulunuyor. Bankalar belirli güvenlik standartları çerçevesinde müşteri verilerini üçüncü taraf uygulamalara açıyor. Ancak bu mimarinin nasıl kurulacağı konusunda ülkeler oldukça farklı yaklaşımlar benimsedi.

Avrupa’da PSD2 kapsamında farklı API standartları görülürken İngiltere’de OBIE modeli uygulanıyor. Brezilya kendi açık finans veri mimarisini kurmuş durumda. Avustralya ise Consumer Data Right çerçevesiyle farklı bir teknik yapı geliştirdi. Asya’da ise ülkeden ülkeye değişen daha parçalı modeller bulunuyor.

Bu tablo fintech şirketleri açısından önemli bir maliyet yaratıyor. Aynı finansal hizmeti birden fazla ülkede sunmak isteyen bir fintech, çoğu zaman her pazar için ayrı teknik entegrasyon geliştirmek zorunda kalıyor.

Sonuç olarak açık bankacılık küresel ölçekte tek bir veri ağı oluşturmak yerine, birbirine sınırlı ölçüde bağlanan bölgesel açık bankacılık adaları üretmiş durumda.

Fintechler İçin Görünmeyen Maliyet

Birlikte çalışabilirlik eksikliği ilk bakışta teknik bir detay gibi görünebilir. Oysa ekosistemin ölçeklenmesi açısından belirleyici bir faktör.

Fintech şirketleri için sorun üç temel alanda ortaya çıkıyor.

İlk olarak entegrasyon maliyetleri artıyor. Her ülkenin API standardı farklı olduğu için aynı ürün farklı teknik mimarilerle yeniden geliştiriliyor.

İkinci olarak regülasyon uyumu karmaşıklaşıyor. Bir fintech şirketi farklı pazarlarda faaliyet göstermek istediğinde her ülkede ayrı uyum süreçlerinden geçmek zorunda kalıyor.

Üçüncü sorun veri formatlarında ortaya çıkıyor. API’ler benzer işlevler sunsa da veri yapıları ve teknik protokoller çoğu zaman birbiriyle uyumlu çalışmıyor.

Bu nedenle açık bankacılık bir yandan inovasyonu teşvik ederken diğer yandan finansal teknolojiler için yeni bir teknik karmaşıklık katmanı da yaratmış durumda.

Açık Bankacılıktan Açık Finansa Geçiş

Küresel finans dünyasında tartışma artık açık bankacılıktan daha geniş bir kavrama doğru ilerliyor: açık finans.

Açık bankacılık esas olarak ödeme hesapları ve bankacılık verileri etrafında şekillenmişti. Açık finans modelinde ise veri paylaşımı çok daha geniş bir alanı kapsıyor. Yatırım hesapları, sigorta verileri, kredi bilgileri ve farklı finansal varlık türleri de bu ekosistemin parçası haline geliyor.

Ancak burada kritik bir soru ortaya çıkıyor.

Eğer açık bankacılık API’leri bile küresel ölçekte uyumlu çalışmıyorsa, çok daha geniş veri setlerini kapsayan açık finans modeli nasıl ölçeklenecek?

Bu nedenle birçok uzman açık finansın başarısının doğrudan interoperability, yani birlikte çalışabilirlik meselesine bağlı olduğunu vurguluyor. Finansal teknolojilerde birlikte çalışabilirlik, farklı sistemlerin ve veri formatlarının ortak standartlar üzerinden sorunsuz şekilde iletişim kurabilmesi anlamına geliyor.

Açık finansın gerçek potansiyeli de ancak bu teknik uyum sağlandığında ortaya çıkabilecek.

Yeni Hedef: Global Open Banking

Fintech dünyasında son yıllarda daha iddialı bir vizyon tartışılıyor: Global Open Banking.

Bu yaklaşımda bir fintech uygulamasının farklı ülkelerdeki banka hesaplarına erişebilmesi ve sınır ötesi finansal hizmetler sunabilmesi hedefleniyor.

Teorik olarak bir kullanıcı tek bir uygulama üzerinden Türkiye’deki banka hesabını, Avrupa’daki hesabını ve İngiltere’deki ödeme hesabını aynı platformda yönetebilecek.

Ancak mevcut teknik ve regülasyon mimarisi bu vizyonu destekleyecek seviyede değil.

Gerçek anlamda küresel bir açık finans ağı kurulabilmesi için API standartlarının uyumlaştırılması, veri formatlarının harmonize edilmesi ve güvenlik protokollerinin uluslararası ölçekte ortak bir çerçeveye kavuşması gerekiyor.

FT Finansal Teknoloji Analizi

Açık bankacılık son on yılın en önemli fintech dönüşümlerinden biri oldu. Regülasyonlar veri paylaşımının önünü açtı, bankalar API tabanlı mimarilere yatırım yaptı ve fintech şirketleri bu yeni veri altyapısı üzerinde inovatif hizmetler geliştirmeye başladı.

Ancak bugün ekosistem yeni bir eşikte.

Veri paylaşımı hızla genişliyor fakat küresel ölçekte birlikte çalışabilir bir finansal veri ağı henüz oluşmuş değil.

Türkiye de bu dönüşümün önemli bir parçası. BDDK’nın açık bankacılık düzenlemeleri ve TCMB’nin altyapısı yasal zemini oluşturmuş durumda. Bankalar API mimarilerine yatırım yaparken fintech ekosistemi de büyümeye devam ediyor.

Bununla birlikte Türkiye’nin küresel açık bankacılık ağlarına entegrasyonu henüz net bir çerçeveye kavuşmuş değil. Avrupa ile teknik uyum, Türki Cumhuriyetlerle veri standartlarının yakınlaştırılması ve sınır ötesi ödeme altyapıları önümüzdeki dönemin önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Türk fintech şirketleri için rekabet avantajı yalnızca yerel pazarda büyümekten geçmiyor. Asıl fırsat, bölgesel ve uluslararası veri ağlarına erken entegre olabilen aktörlerde ortaya çıkacak.

Finansal sistemlerin geleceğini belirleyecek soru artık giderek daha net:

Finansal sistemler gerçekten birbirini konuşabilecek mi?

Bu sorunun cevabı yalnızca açık bankacılığın değil, aynı zamanda açık finansın ve geleceğin dijital finans mimarisinin yönünü belirleyecek.