TÜRKFİN Bakü buluşmasında ortak ödeme sistemleri, dijital kimlik ve fintech lisansları gündemde

Türk Devletleri Fintech İttifakı (TÜRKFİN) tarafından düzenlenen Bakü Fintech Sektörü Ticaret Heyeti Programı, Türk devletleri arasında finansal hizmetlerin sınır ötesi kullanımını kolaylaştırmaya yönelik girişimlere odaklandı.

Türkiye, Azerbaycan ve diğer Türk devletlerinden kamu kurumları, bankacılık ve fintech sektörü temsilcilerini buluşturan programda, ulusal ödeme altyapılarının entegrasyonu, açık bankacılık, dijital kimlik, ortak teknik standartlar ve finansal teknoloji kuruluşlarının bölgesel pazarlara erişimi ele alındı.

Programda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Ödeme Sistemleri ve Finansal Teknolojiler Genel Müdürü Dr. Ahmet Buğday, Azerbaycan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Vüsal Halilov, Azerbaycan Fintech Derneği (AzFina) Yönetim Kurulu Başkanı Edgar Abdullayev, Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği (TÖDEB) Yönetim Kurulu Üyesi Tarık Tombul, Azerbaycan Bankalar Birliği (ABA) Başkanı Zakir Nuriyev ve Türkiye’nin Bakü Büyükelçiliği Ticaret Başmüşaviri Gülizar Yavaş değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye ile Azerbaycan anlık ödeme sistemlerinin entegrasyonunu görüşüyor

Programda öne çıkan gelişmelerden biri, Türkiye ile Azerbaycan arasında anlık ödeme altyapılarının bağlantılandırılmasına yönelik görüşmeler oldu.

Azerbaycan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Vüsal Halilov, ülkenin Anlık Ödeme Sistemi'nin diğer ülkelerle entegrasyonu üzerinde çalıştıklarını ve bu kapsamda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile görüşmeler yürüttüklerini açıkladı.

Azerbaycan'daki sistemde günlük yaklaşık 1 milyon işlem gerçekleştirildiğini belirten Halilov, anlık ödeme altyapılarının diğer ülkelerle bağlantılandırılmasının sınır ötesi transfer maliyetlerini azaltma potansiyeline dikkat çekti.

Halilov'un açıklamaları, Türk devletleri arasında ödeme sistemlerinin birlikte çalışabilirliğinin geliştirilmesine yönelik TÜRKFİN gündeminin merkez bankaları düzeyindeki görüşmelerle de desteklendiğini gösterdi.

TCMB: FAST'ta günlük ortalama 17 milyon işlem gerçekleştiriliyor

TCMB Ödeme Sistemleri ve Finansal Teknolojiler Genel Müdürü Dr. Ahmet Buğday, konuşmasında Türkiye'nin ödeme altyapılarındaki gelişmeleri ve sınır ötesi finansal entegrasyona ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.

Buğday, 2021 yılında kullanıma sunulan FAST sisteminde günlük ortalama 17 milyon işlem gerçekleştirildiğini, işlem sayısının rekor günlerde 30 milyona ulaştığını açıkladı.

Türkiye'de FAST'ın yanı sıra açık bankacılık, Kolay Adresleme ve Ödeme İste gibi hizmetlerin gelişimine değinen Buğday, Azerbaycan'daki Anlık Ödeme Sistemi, AZQR ve açık bankacılık çalışmalarının da iki ülke arasında deneyim paylaşımı ve yeni iş modelleri geliştirilmesi açısından fırsatlar sunduğunu belirtti.

Ulusal ödeme sistemlerinde işlemlerin saniyeler içinde tamamlanabilmesine karşın sınır ötesi transferlerde farklı çalışma saatleri, aracı kuruluşlar ve düzenleyici gerekliliklerden kaynaklanan güçlüklerin devam ettiğine dikkat çekti.

Buğday'a göre bölgesel entegrasyon için ülkelerin aynı ödeme teknolojisini veya aynı sistemi kullanması gerekmiyor. Önemli olan, farklı altyapıların güvenli ve verimli biçimde birlikte çalışabilmesi.

Bu kapsamda ödeme sistemleri arasında bağlantılar kurulması, ortak standartların geliştirilmesi ve finansal kuruluşlar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi önem taşıyor.

Buğday ayrıca tokenizasyon ve merkez bankası dijital para birimleri alanındaki çalışmaların sınır ötesi işlemler için yeni olanaklar yaratabileceğini belirtti.

TCMB'nin açık bankacılık, Dijital Türk Lirası, tokenizasyon ve yapay zekânın finansal süreçlerde kullanımı üzerine çalışmalar yürüttüğünü aktaran Buğday, merkez bankalarının temel sorumlulukları arasında kritik ödeme altyapılarının geliştirilmesi ve güvenli biçimde işletilmesinin bulunduğunu vurguladı.

Bankaların, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının ve fintech şirketlerinin bu altyapılar üzerinde yeni hizmetler geliştirmesinin rekabet ve inovasyon açısından önemine işaret etti.

AzFina'dan beş başlıkta bölgesel entegrasyon önerisi

AzFina Yönetim Kurulu Başkanı Edgar Abdullayev, Türk devletleri arasında fintech iş birliğinin geliştirilmesi için beş öncelikli alan belirledi.

İlk başlık, ulusal anlık ödeme sistemleri ve QR altyapılarının birlikte çalışabilirliğinin sağlanması oldu. Abdullayev, bir ülkede açılan elektronik para hesabı, dijital cüzdan veya banka hesabının diğer Türk devletlerinde de kullanılabilmesini mümkün kılacak ortak ödeme altyapıları üzerinde çalışılması gerektiğini ifade etti.

İkinci öncelik olarak ortak teknik standartları gösteren Abdullayev, API yaklaşımları, ISO 20022, açık bankacılık, QR ödemeleri ve dijital kimlik mekanizmalarının uyumlaştırılmasının sınır ötesi entegrasyon maliyetlerini azaltabileceğini belirtti.

Üçüncü başlıkta ise fintech lisanslarının karşılıklı tanınması ve pazara giriş süreçlerinin kolaylaştırılması yer aldı.

Regulatory passporting olarak adlandırılan yaklaşım kapsamında, bir Türk devletinde lisanslandırılmış ödeme veya elektronik para kuruluşunun başka bir Türk devletinin pazarına girişinde daha basit ve esnek süreçlerden yararlanabilmesi önerildi.

Abdullayev, bunun bütün ülkelerde tek bir lisansın geçerli olması anlamına gelmediğini, her ülkenin düzenleyici yetkilerinin korunacağı uzun vadeli bir süreç olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Dördüncü öncelik, kara para aklamayla mücadele (AML), müşteri tanıma (KYC), finansal dolandırıcılığın önlenmesi ve siber güvenlik konularında ortak çalışmalar yürütülmesi oldu.

Beşinci başlıkta ise bölgesel düzenleyici test ortamları (regulatory sandbox) ve ortak pilot projeler öne çıktı.

Abdullayev, yeni çözümlerin beş ülkede eş zamanlı uygulanması yerine ilk aşamada iki veya üç ülkede pilot projeler başlatılmasını, başarılı modellerin daha sonra diğer ülkelere genişletilmesini önerdi.

Bu yaklaşım, farklı lisanslama rejimlerine ve ödeme altyapılarına sahip ülkeler arasında belirli kullanım senaryoları üzerinden entegrasyon geliştirilmesini hedefliyor.

Azerbaycan fintech şirketlerinin faaliyet alanlarını genişletecek düzenlemeler hazırlıyor

Bakü'deki programda Azerbaycan'ın fintech sektörüne yönelik yeni düzenleme çalışmaları da açıklandı.

Azerbaycan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Vüsal Halilov, fintech şirketlerinin yeni ürünler geliştirebilmesi ve daha geniş bir hizmet yelpazesi sunabilmesi amacıyla mevzuat değişiklikleri üzerinde çalışıldığını belirtti.

Bu kapsamda Ödeme Hizmetleri ve Ödeme Sistemleri Hakkında Kanun'da değişiklik öngören taslağın kamuoyuna sunulması planlanıyor.

Halilov, 2024-2026 döneminde ödeme hizmetlerine ilişkin yasal çerçevenin oluşturulması ve denetim mekanizmalarının geliştirilmesinin ardından, sektörün büyümesini destekleyen yeni bir aşamaya geçilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

Düzenleme çalışmalarının AzFina, Azerbaycan Bankalar Birliği ve sektör katılımcılarıyla yürütülen istişarelerle şekillendirildiğini aktardı.

Açık bankacılığın fintech şirketleri için yeni ürün geliştirme olanakları sunduğuna değinen Halilov, Azerbaycan Merkez Bankası'nın Türkiye, Özbekistan ve Kazakistan merkez bankalarıyla iş birliği yürüttüğünü de belirtti.

Bu kapsamda fintech şirketlerinin ürünlerini farklı ülkelerin pazarlarında test etmelerine imkân verebilecek ortak özel düzenleyici çerçeveler geliştirilmesi değerlendiriliyor.

Veri ve yapay zekâ yönetişimi için yeni çerçeve

Azerbaycan Merkez Bankası'nın çalışmalarında bilgi teknolojileri güvenliği, veri yönetimi ve yapay zekâ yönetişimi de yer alıyor.

Halilov, finansal kuruluşların sürdürülebilir ve güvenli teknoloji altyapılarına sahip olması gerektiğini belirterek bu alanlarda sektör katılımcılarıyla birlikte çerçeveler hazırlandığını açıkladı.

Hazırlanan yaklaşımların ilk aşamada tavsiye niteliğinde sunulması, ilerleyen dönemde ise resmi düzenlemelere dönüştürülmesi planlanıyor.

Merkez Bankası, bu çalışmalarla dijitalleşme ve inovasyonun güvenli koşullarda geliştirilmesini amaçlıyor.

TÖDEB: Ortak ödeme sistemleri sınır ötesi ticareti kolaylaştırabilir

TÖDEB Yönetim Kurulu Üyesi Tarık Tombul, Türk devletleri arasındaki ticari ilişkiler ile ödeme altyapılarının gelişiminin birbirini tamamlayan süreçler olduğunu belirtti.

Ticaret hacminin büyümesiyle daha hızlı, güvenli ve erişilebilir ödeme çözümlerine duyulan ihtiyacın arttığını ifade eden Tombul, güçlü ödeme altyapılarının şirketlerin yeni pazarlara girişini ve sınır ötesi ticaret faaliyetlerini kolaylaştırabileceğini söyledi.

Tombul, Türk devletleri arasında ortak düzenleyici yaklaşımların geliştirilmesi, ortak ödeme sistemlerinin değerlendirilmesi ve ülkeler arası transfer süreçlerinin sadeleştirilmesinin hedeflendiğini aktardı.

Ödeme sektöründeki iş birliğinin, Türk devletleri arasındaki ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinde önemli bir alan olduğunu vurguladı.

Azerbaycan'da nakitsiz ödeme hacmi 53,1 milyar manata ulaştı

Azerbaycan Bankalar Birliği Başkanı Zakir Nuriyev, ülkede nakitsiz ödemelerin büyümeye devam ettiğini belirterek 2026 yılına ilişkin hesaplamalarda işlem hacminin 53,1 milyar manata (yaklaşık 31,2 milyar dolar) ulaştığını açıkladı.

Nuriyev, bankalar ile fintech şirketleri arasındaki iş birliğinin geliştirilmesini, açık bankacılığın yaygınlaştırılmasını ve anlık ödeme altyapılarının daha geniş kullanımını sektörün öncelikleri arasında gösterdi.

Bankaların mevcut altyapıları ve müşteri tabanlarıyla fintech şirketlerinin teknolojik yeteneklerinin bir araya gelmesinin yeni finansal ürünlerin geliştirilmesini destekleyebileceğini ifade etti.

Nuriyev ayrıca dijital finansal hizmetlerin gelişiminde veri güvenliği, müşteri bilgilerinin korunması ve risk yönetiminin önemini vurguladı.

Bankalar, fintech şirketleri ve düzenleyici otoriteler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesinin, dijital ödeme hizmetlerinin kullanımını ve finansal hizmetlere erişimi artırabileceğini belirtti.

Türkiye ve Azerbaycan'ın ortak pazarlara açılması vurgulandı

Türkiye'nin Bakü Büyükelçiliği Ticaret Başmüşaviri Gülizar Yavaş, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ekonomik iş birliğinin yeni pazarlara yönelik ortak girişimlerle geliştirilmesinin önemine değindi.

Azerbaycan'da iş yapma süreçlerinin ülkenin ticari yapısı ve Türkiye ile mevcut ilişkileri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Yavaş, iki ülkenin mevcut ticari ilişkilerini üçüncü pazarlara taşıyabilecek iş birliklerine yönelmesinin önemini vurguladı.

Ödeme sistemleri, dijitalleşme ve finansal teknolojiler alanında faaliyet gösteren Türk şirketlerinin Azerbaycan'a ilgisinin arttığını aktaran Yavaş, küresel ticaret ve lojistikte yaşanan değişimlerin güvenli ödeme çözümlerine duyulan ihtiyacı artıracağını ifade etti.

Dijital finansal hizmetlerde dış müdahalelere karşı güvenliğin korunması gerektiğine de dikkat çekti.

TÜRKFİN'in bölgesel iş birliği gündeminde hangi adımlar öne çıkıyor?

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan'ın fintech ekosistemlerini kapsayan TÜRKFİN iş birliği, farklı gelişmişlik düzeylerine ve düzenleyici yapılara sahip ulusal pazarlar arasında ortak çalışma alanları oluşturmayı amaçlıyor.

Bakü'deki açıklamalarda birbirini tamamlayan üç alan belirginleşti.

Ödeme altyapılarının birlikte çalışabilirliği, ulusal anlık ödeme sistemleri ve QR çözümleri arasında sınır ötesi bağlantıların geliştirilmesini kapsıyor. Türkiye ile Azerbaycan merkez bankaları arasında yürütülen görüşmeler bu alandaki çalışmalardan biri olarak öne çıkıyor.

Düzenleyici uyum ve pazara erişim, fintech şirketlerinin farklı ülkelerde ürünlerini test edebilmesi, lisanslama süreçlerinin kolaylaştırılması ve ortak düzenleyici test ortamlarının oluşturulması önerilerini içeriyor.

Dijital kimlik ve finansal güvenlik ise kimlik doğrulama mekanizmalarının uyumlaştırılması, ortak teknik standartlar ve finansal suçlarla mücadelede iş birliği geliştirilmesine odaklanıyor.

Bu alanlardaki çalışmaların ortak noktası, finansal kuruluşların sınır ötesi hizmet sunarken karşılaştıkları teknik ve düzenleyici farklılıkların azaltılması.

Bakü programında dile getirilen iki veya üç ülkeyle pilot uygulamalara başlanması önerisi de bu açıdan önem taşıyor. Sınırlı sayıda ülkeyle geliştirilecek somut kullanım senaryoları, teknik entegrasyonun ve düzenleyici iş birliğinin uygulamada değerlendirilmesine imkân sağlayabilir.

TÜRKFİN'in bölgesel gündeminde bundan sonraki belirleyici başlıklar, merkez bankaları arasındaki ödeme sistemi görüşmelerinin ilerleyişi, ortak düzenleyici test mekanizmalarının geliştirilmesi ve fintech şirketlerinin farklı pazarlarda hizmet sunmasını kolaylaştıracak uygulamalar olacak.