TCMB'nin 2025 Bilanço Tablosu: Dezenflasyon, Dijital Türk Lirası ve Anlık Ödemeler

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 hesap yılını anlatan Yıllık Faaliyet Raporu'nu 27 Nisan 2026 tarihli Hissedarlar Genel Kurulu'na sundu. TCMB 2025 Yıllık Faaliyet Raporu, Türkiye ekonomisine ilişkin makro görünüm ve para politikası çerçevesine dair önemli mesajlar içeriyor. Para politikası kararlarından ödeme sistemleri altyapısına kadar geniş bir tablonun verileri kamuoyuyla paylaşıldı. 135 sayfalık rapor, fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda yürütülen para politikası kararlarını, ödeme sistemlerinde kaydedilen ilerlemeleri, Dijital Türk Lirası projesindeki gelişmeleri ve uluslararası rezervlerdeki seyri veri odaklı biçimde ortaya koyuyor.

Para Politikası: Faiz Kararlarında Dalgalı Yıl

2025 yılında Türkiye ekonomisi yüzde 3,6 büyürken, TÜFE yıllık bazda bir önceki yıla kıyasla 13,5 puan gerileyerek yılı yüzde 30,9 ile kapattı. Bu oran, TCMB'nin 2025 yılı son Enflasyon Raporu'nda sunduğu tahmin aralığının alt bandının da altında gerçekleşti. B ve C çekirdek enflasyon göstergeleri ise sırasıyla yüzde 31,7 ve yüzde 31,1 olarak ölçüldü.

Para Politikası Kurulu (PPK) yıl boyunca 9 toplantı gerçekleştirdi. Ocak ve Mart aylarında toplam 500 baz puanlık indirimle politika faizi yüzde 42,5 seviyesine getirildi. Mart ayının ortasında, piyasa gelişmelerinin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği riskleri sınırlamak amacıyla 20 Mart 2025'te olağandışı bir ara toplantı düzenlendi. Bu toplantıda gecelik borç verme faizi yüzde 46'ya yükseltildi; politika faizi sabit bırakılırken bir hafta vadeli repo ihalelerine de ara verildi. Nisan ayında politika faizi yüzde 46 seviyesine çıkarıldı ve repo ihalelerine yeniden başlandı. Haziran'da sabit tutulan faiz, yılın geri kalanında kademeli indirimlerle Aralık'ta toplam 800 baz puanlık indirimle yüzde 38'e geriledi.

KKM Kapanışı: Dönemin Sonu

2025 yılının makroihtiyati politika cephesindeki en belirgin adımı, kur korumalı mevduat (KKM) hesap açma ve yenileme işlemlerinin kalıcı olarak sonlandırılması oldu. 2021'de başlayıp döneminde 143 milyar dolar bakiyeyle zirveye ulaşan KKM mekanizması, 2025 yıl sonunda 7 milyar TL'nin altına, dolar bazında ise yaklaşık 0,2 milyar dolara geriledi. Bir önceki yıla kıyasla KKM bakiyesindeki düşüş 32,8 milyar dolar olarak gerçekleşti.

KKM hesaplarının kademeli tasfiyesiyle eş zamanlı olarak TL mevduat yaklaşık 5,8 trilyon TL artarken, toplam mevduat içindeki TL payı yüzde 60,9 seviyesine yükseldi. Yabancı para mevduat bakiyesi ise kur, parite ve altın fiyatı etkilerinden arındırıldığında 18,9 milyar dolar artış kaydetti.

Uluslararası Rezervler: Tarihin En Yüksek Seviyesi

TCMB'nin uluslararası rezervleri 2025 yılı boyunca artış eğilimini sürdürerek 31 Aralık 2025 itibarıyla 184,1 milyar dolar seviyesine ulaştı. Bu, önceki yıla kıyasla 29 milyar dolarlık bir yükselişe karşılık geliyor. Rezervlerin dağılımına bakıldığında 71,7 milyar doları döviz, 112,4 milyar doları altın rezervlerinden oluşuyor; altın, toplam rezervlerin yüzde 61'ini oluşturuyor ve ton olarak 811,4 ton seviyesinde bulunuyor. TCMB, 2026 yılında da piyasa koşulları elverdiği ölçüde uluslararası rezerv biriktirilmesine devam edeceğini açıkladı.

FAST: 43 Trilyon TL ve 5,4 Milyar İşlem

Anlık ödeme sistemi FAST, 2025 yılında ölçek açısından önemli bir eşiği geçti. Yıl boyunca sistemden geçen mesajların toplam tutarı 43,23 trilyon Türk lirası, günlük ortalama işlem tutarı ise 118,46 milyar TL oldu. İşlem adedi bazında ise sistemde 2025 yılı boyunca 5,4 milyar adet işlem gerçekleşti; günde ortalama 14,8 milyon mesaj işlendi. Yılın en yoğun günü 15 Eylül 2025'ti: o gün 28,7 milyon işlem rekoruyla sisteme ulaşıldı.

Rapor, FAST ekosistemindeki hizmet genişlemesini de aktarıyor. 18 Ocak 2025'te kullanıma açılan Ödeme İste'nin ikinci versiyonu, önceki sürümün bireysel odağına ek olarak iş yeri ve e-ticaret ödemelerini de kapsama aldı. 'Şimdi Kabul – Şimdi Öde' ve 'Sonra Kabul – Sonra Öde' modelleri ile 'Kısmi Ödeme', 'Erken Ödeme' ve 'Ödeme Erteleme' fonksiyonları eklendi. 2025 yılının son çeyreğinde ise tekrarlı ödemelerin Ödeme İste kapsamına alınmasına yönelik analiz çalışmaları başlatıldı.

Sınır ötesi uyumluluğu güçlendiren bir adım olarak yurt içindeki cihazlarda oluşturulan TR Karekodların yabancı mobil uygulamalar aracılığıyla okunarak işyeri ödemesi yapılabilmesi mümkün kılındı. FAST TR Karekod ile ödeme gerçekleştirebilen POS'ların oranı yüzde 41'i geçti. Ayrıca, kişisel veri içermeyen yeni bir kolay adresleme yöntemi olan 'Rumuz Kolay Adres' kavramı geliştirilmekte olup analiz süreci devam ediyor.

Açık Bankacılık: YÖS Sayısı 41'e Ulaştı

Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servisleri (ÖHVPS) alanında 2025 yıl sonu itibarıyla BKM GEÇİT altyapısında Hesap Hizmet Sağlayıcı (HHS) olarak hizmet veren kuruluş sayısı 39'a (34 banka + 5 elektronik para kuruluşu) ulaştı. Yetkili Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı (YÖS) konumundaki toplam katılımcı sayısı ise 41 oldu: 24 banka ve 8 banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcısı bu sayıya katkı yapıyor.

TCMB Yıllık Faaliyet Raporu'nun yayımlandığı bugün itibarıyla ÖHVPS altyapısı bir sonraki aşamasına geçmiş durumda. API Standardı 2.0.0 yürürlükte; HHS'ler için 1 Mart 2026 itibarıyla üretime geçiş zorunluluğu başlamış, YÖS'ler için geçiş süreci devam ediyor. 1 Haziran 2026 tarihi eski 1.1.0 sürümünün kullanımdan kaldırılma tarihi olarak belirlenmiş. Yeni sürüm; ileri tarihli ödemeler, düzenli tekrarlı ödemeler ile kart bilgi ve hareketlerini standarda dahil ediyor.

Dijital Türk Lirası: İkinci Faz Tamamlandı

Rapor, Dijital Türk Lirası (DTL) Projesi'nin ikinci fazına ilişkin kapsamlı bir güncelleme sunuyor. Projenin bu aşamasında sistemin asgari çalışır ürün (MVP) seviyesine getirilmesine yönelik araştırma, geliştirme ve test faaliyetleri tamamlandı. Programlanabilir ödemeler senaryolarını içeren pilot testler yapıldı; çevrimdışı ödemeler için hazırlanan prototip araçlar test edildi.

Dijital para ve jetonlaştırma araştırmalarının kapsamı dikkat çekici biçimde genişledi. Ayrıca ödeme verileri üzerinde yapay zekâ teknikleriyle olağandışı işlem örüntülerinin tespiti, büyük dil modellerinin (LLM) kullanımı ve yapay zekâ destekli fintek asistanı geliştirme çalışmaları da yürütüldü.

Lisanslı Sektör: 86 Kuruluş, 373 Milyon TL Ceza

31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla 6493 Sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de faaliyet gösteren kuruluş sayısı; 24 ödeme kuruluşu ve 62 elektronik para kuruluşu olmak üzere toplam 86'ya ulaştı. Gözetim ve denetim faaliyetleri kapsamında 2025 yılında 72 kuruluşa toplam 373,2 milyon TL idari para cezası uygulandı; 29 kuruluşa uyarıda bulunuldu.

Yasa dışı faaliyetlerin önlenmesi amacıyla hazırlanan Risk Yönetimi Rehberi, 6 Kasım 2025 tarihinde ödeme ve elektronik para kuruluşlarına iletildi; rehber, asgari uyum unsurlarını ve API bağlantılarına ilişkin yükümlülükleri düzenliyor. Topluluk bulutu hizmetini kullanmak amacıyla başvuran 9 kuruluşa 2025'te ek onay verildi.

Cari Denge ve Dış Görünüm

Ödemeler dengesi cephesinde 2025 yılı cari işlemler açığı, bir önceki yıla kıyasla 17,1 milyar dolar artarak 30,1 milyar dolara ulaştı; cari açığın milli gelire oranı yüzde 1,9 olarak gerçekleşti. TCMB, bu oranın tarihsel ortalamaların altında ılımlı bir görünüm sergilediğini vurguladı. Açığın temel sürükleyicisi enerji dengesi ile altın ithalatındaki artış oldu. Ülkenin risk primini yansıtan CDS spreadleri ise 31 Aralık 2025 itibarıyla 205 baz puana geriledi; bu, önceki yıla kıyasla 58 puanlık bir düşüşe karşılık geliyor.

2026 Görünümü

Rapor, 2026 yılı önceliklerini dezenflasyon sürecinin sürdürülmesi, rezerv biriktirilmesi ve açık bankacılık altyapısının geliştirilmesi ekseninde ortaya koyuyor. ÖHVPS API Standardı 2.0.0'a geçiş süreci 1 Haziran 2026'da tamamlanarak eski 1.1.0 sürümü kullanımdan kalkacak; Dijital Türk Lirası bir sonraki geliştirme aşamasına taşınacak ve 'Rumuz Kolay Adres' gibi yenilikçi ödeme yöntemleri hayata geçirilecek. Politika faizi cephesinde ise TCMB, dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı koruma taahhüdünü yineledi.

Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, 2025 Yıllık Faaliyet Raporu (27 Nisan 2026 tarihli Hissedarlar Genel Kurulu'na sunulan). Tüm veriler rapor metninden doğrudan alınmıştır.