Özbekistan’da İslami Bankacılıkta İlk Lisans Open Bank’e Verildi

Özbekistan, İslami bankacılık sistemine geçişte önemli bir adım attı. Özbekistan Merkez Bankası, 23 Ekim 2026 tarihli ve 28/1 sayılı Yönetim Kurulu kararıyla Open Bank’e İslami bankacılık faaliyetlerinde bulunma yetkisi veren 1-I numaralı lisansı verdi. 26 Ekim’de duyurulan karar, ülkede bu alanda verilen ilk bankacılık lisansı olma özelliğini taşıyor.

Lisans, Open Bank’e Bankalar ve Bankacılık Faaliyetleri Hakkında Kanun’un 5¹ maddesinde düzenlenen İslami finans işlemlerini gerçekleştirme yetkisi tanıyor.

Altı farklı İslami finansman modeline yasal zemin

Özbekistan’da İslami bankacılığın hukuki altyapısı, 27 Mart 2026 tarihinde imzalanan ve 29 Haziran’da yürürlüğe giren düzenlemeyle oluşturuldu.

Mevzuat kapsamında kâr paylaşımına dayalı mudaraba, vekâlet sözleşmesine dayalı wakala, maliyet üzerine belirlenmiş kâr eklenerek yapılan satışlara dayalı murabaha, peşin ödeme yoluyla finansman sağlayan salam, ortaklık esaslı müşaraka ve İslami kiralama modeli icara işlemlerine izin veriliyor.

Düzenlemeler ayrıca İslami finans standartlarına uygun denetim mekanizmalarını ve bankalar bünyesinde İslami finans konseylerinin oluşturulmasını öngörüyor.

İlk lisans şubesiz dijital bankaya

İlk lisansın sahibi Open Bank, Özbekistan bankacılık sektörünün dijital oyuncularından biri. Aralık 2022'de bankacılık lisansı alan kurum, daha önce Smart Bank adıyla faaliyet gösterirken 2025 yılında Open Bank markasına geçti.

Fiziksel şubeler yerine dijital kanallara odaklanan banka; mobil uygulaması üzerinden hesap, kart, para transferi ve farklı finansman hizmetleri sunuyor. Bankanın başlıca hissedarı Future Open Technology Group.

Open Bank, lisans kararının ardından yaptığı açıklamada İslami finans ilkelerine dayalı yeni hizmetlerle müşterilerine daha fazla seçenek sunmayı amaçladığını belirtti. Bununla birlikte, yeni lisans kapsamında sunulacak ürünlerin ayrıntıları ve müşterilere açılacağı tarihler henüz netleşmiş değil.

2030'a kadar 1 milyar dolarlık hedef

Özbekistan yönetimi, İslami finansı yalnızca alternatif bir bankacılık modeli olarak değil, finansal kapsayıcılığı artıracak ve yeni yatırım kaynaklarını harekete geçirecek bir araç olarak değerlendiriyor.

Mart 2026'da açıklanan yol haritası kapsamında, 2030 yılına kadar tamamen İslami bankacılık ilkeleriyle çalışan iki bankanın oluşturulması ve geleneksel bankalarda İslami bankacılık birimlerinin devreye alınması planlanıyor.

Ülke yönetimi, 2026–2030 döneminde bu alandaki gelişmelerle yaklaşık 1 milyar dolarlık ilave yatırım ve mevduat çekilebileceğini öngörüyor.

Özbekistan’da İslami finans hizmetleri daha önce mikrofinans kuruluşları aracılığıyla sunulmaya başlanmıştı. Open Bank’e verilen lisans ise bu faaliyetlerin lisanslı ticari bankacılık alanına taşınmasında yeni bir aşamayı temsil ediyor.

FT Analiz | Dijital bankacılık ile İslami finansın kesişimi

Özbekistan’da ilk İslami bankacılık lisansının şubesiz bir dijital bankaya verilmesi, finansal hizmetlerin gelişimi açısından dikkat çekici. İslami finans modellerinin dijital kanallar üzerinden sunulması, geleneksel bankacılık ürünlerine alternatif arayan bireylerin ve işletmelerin finansal sisteme erişimini kolaylaştırabilir.

Bu gelişme aynı zamanda fintech şirketleri için İslami finans standartlarına uygun dijital ürünler, teknoloji altyapıları ve uyum çözümleri geliştirme konusunda yeni fırsatlar yaratabilir. Ancak asıl belirleyici unsur lisansın verilmesinden çok, bu yetkinin müşterilerin kullanabildiği rekabetçi finansal ürünlere ne ölçüde dönüşeceği olacak.