OVP’de fintech gündemi: Dijital Türk Lirası, hizmet ihracatı ve Türk dünyasıyla iş birliği

2027–2029 Orta Vadeli Programı (OVP), finansal teknolojilerin yaygınlaştırılmasını ayrı bir politika başlığı altında ele alıyor. Programda fintech faaliyetlerine yönelik düzenleme altyapısının geliştirilmesi, bu faaliyetlerin ölçek, etkinlik ve güvenliğinin artırılması hedefleniyor.

Ödeme sistemleri ve dijital para çalışmalarının yanında sermaye piyasalarının teknolojik dönüşümü, finansal hizmet ihracatı, veri yönetişimi ve uluslararası yatırım ortamı da fintech ekosistemini ilgilendiren hükümler arasında yer alıyor. Orta Asya ve Türk dünyasıyla ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ise programın bölgesel iş birliği boyutunu oluşturuyor.

Dijital Türk Lirası altyapısı için 2027’nin üçüncü çeyreği

OVP’de, Dijital Türk Lirası’nın iktisadi, hukuki ve güvenlik boyutları ele alınarak kullanıma sunulması ve yaygınlaştırılmasına yönelik altyapı çalışmalarının tamamlanması öngörülüyor. Öncelikli reform takviminde bu çalışma için 2027’nin üçüncü çeyreği belirtiliyor.

Bu tarih, kullanıma sunma ve yaygınlaştırmaya yönelik altyapı çalışmalarına ilişkin hedefi ifade ediyor. Program, Dijital Türk Lirası’nın genel kullanıma açılacağı kesin bir tarih veya sınır ötesi kullanım modeli açıklamıyor. (s. 36, 79)

FAST, TROY ve finansal veri paylaşımı yaygınlaştırılacak

Program, Fonların Anlık ve Sürekli Transferi (FAST), FAST Katman Servisleri ve Ödeme Hizmetlerinde Veri Paylaşım Servisleri’nin yaygınlığını artıracak çalışmaların desteklenmesini öngörüyor. Yerli ve millî kartlı ödeme sistemi TROY’un kullanımının yaygınlaştırılması da aynı politika başlığı altında yer alıyor.

Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının siber dayanıklılığına yönelik düzenlemeler yapılması hedefleniyor. Yenilikçi finansal hizmetler sunan, katma değeri yüksek uygulama ve girişimlerin ödeme ekosistemine kazandırılmasına ilişkin düzenleme çalışmalarının da sürdürülmesi planlanıyor.

Bu hükümlerle ödeme altyapılarının kullanımının artırılması, yenilikçi hizmetlerin gelişimi ve güvenlik kapasitesinin güçlendirilmesi birlikte ele alınıyor. (s. 36)

Sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracına düzenleme

OVP’nin finansal teknolojiler bölümünde, sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihraç edilebilmesine ve kayden izlenmesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hedefleniyor.

Sermaye piyasalarının risk altyapısında da düzenlemeler öngörülüyor. Yatırımcı ve yatırım kuruluşlarından kaynaklanan risklerin bütüncül izlenmesi, sistemik risklerin tespiti ve erken uyarı amacıyla Yatırımcı Risk Merkezi kurulması ve Yatırımcı Risk Takip Sistemi oluşturulması planlanıyor. Reform takviminde bu çalışma için 2027’nin ikinci çeyreği yer alıyor.

Yatırım hizmet ve faaliyetleri, yatırım kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet esasları, aracı kurumların sermaye yeterliliği ile kredili alım, açığa satış ve ödünç işlemlerine ilişkin düzenleyici çerçevenin de bütüncül biçimde gözden geçirilmesi öngörülüyor.

Pay Piyasası’nda takas süresinin kısaltılmasına yönelik hukuki, sistemsel ve operasyonel uyum çalışmalarının tamamlanması da hedefler arasında bulunuyor. (s. 36–37, 79)

Fintech şirketlerinin hizmet ihracatı desteklenecek

Programın dış ticaret bölümünde finansal teknolojiler, yüksek katma değerli hizmet ihracatının destekleneceği alanlar arasında açıkça sayılıyor. Bu kapsamda şirketlerin yurt dışındaki rekabet gücünün artırılması ve küresel markalar oluşturulması hedefleniyor.

Dijital ticaret ve e-ihracatta dış temsilciliklerin kapasitesinin geliştirilmesi, şirketlerin küresel pazaryerlerine erişiminin kolaylaştırılması ve hedef ülkelerdeki politika ve düzenlemelere ilişkin bilgilendirme yapılması da programda yer alıyor. Dijital ticaretin önündeki engellerin kaldırılmasına yönelik çalışmaların yürütülmesi öngörülüyor.

Böylece fintech, programda hem Türkiye içindeki finansal hizmetlerin gelişimi hem de uluslararası pazarlara sunulacak hizmetler bakımından ele alınıyor. (s. 39)

Türk dünyasıyla ekonomik ilişkiler ve Orta Koridor hedefi

OVP’de, Orta Asya ülkeleri ve Türk dünyasıyla ekonomik ve ticari ilişkilerin, enerji ve bağlantısallık alanları dâhil olmak üzere geliştirilmesi hedefleniyor.

Ulaştırma ve lojistik boyutunda Orta Koridor ile Kalkınma Yolu’nun kapasite, güvenilirlik ve rekabet gücünün artırılması öngörülüyor. Bakü–Tiflis–Kars, Kars–Iğdır–Aralık–Dilucu ve Zengezur Koridoru bağlantılarının güçlendirilmesi de programda yer alıyor.

İhracat finansmanında ise finansmana erişim imkânlarının iyileştirilmesi, finansman araçlarının çeşitlendirilmesi ve yüksek teknolojili üretim ile yeşil ve dijital dönüşümün desteklenmesi hedefleniyor. Türk Eximbank’ın iş modeli ve kurumsal altyapısının geliştirilmesi de bu çerçevede ele alınıyor. (s. 40–41)

Orta Asya, uluslararası doğrudan yatırımların kaynak coğrafyasının çeşitlendirilmesinde de sayılıyor. Böylece bölgeyle ilişkiler, ticaret ve ulaştırma bağlantılarının yanında Türkiye’ye yatırım çekme hedefinde de karşılık buluyor. (s. 43)

İstanbul Finans Merkezi ve FintechZone ile bölgesel merkez hedefi

Program, İstanbul Finans Merkezi’nin uluslararası hizmet sunumunda bölgesel fon yönetimi, sermaye piyasaları, finansal teknolojiler, katılım finans ve sürdürülebilir finans alanlarındaki çekiciliğinin artırılmasını hedefliyor. Nitelikli yabancı yatırımcılara yönelik bütünleşik hizmetlerin kolaylaştırılması da bu kapsamda bulunuyor.

İstanbul Finans ve Teknoloji Üssü (FintechZone), Start in Türkiye, Tech Visa ve girişim sermayesi yatırım fonları gibi araçlarla Türkiye’nin bölgesel girişimcilik ve finansal teknoloji merkezi olmasının desteklenmesi öngörülüyor.

Teknoloji girişimlerinin kuruluşunu kolaylaştırmak ve başlangıç döneminde muafiyetler sağlamak amacıyla Dijital Şirket Uygulaması da programda yer alıyor. İş ve yatırım süreçlerindeki işlemlerin azaltılmasına yönelik Tek Durak Ofis için reform takviminde 2027’nin ikinci çeyreği belirtiliyor. (s. 42–44, 79)

Veri, yapay zekâ ve dijital mali altyapı

OVP, veri sahipliği, paylaşım sorumlulukları ve teknik yöntemler için ulusal politika çerçevesi oluşturulmasını; veri yönetişimine ilişkin çatı mevzuat ve altyapının geliştirilmesini öngörüyor. Yapay zekâ alanında AB uyumu gözetilerek ulusal mevzuat altyapısının hazırlanması da hedefleniyor. (s. 28)

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü ile uyumlaştırılmasının tamamlanması için reform takviminde 2027’nin üçüncü çeyreği bulunuyor. (s. 42, 79)

Yeşil finans tarafında çevresel performans verilerinin dijital altyapılar aracılığıyla finansal karar alma süreçlerine entegre edilmesi ve yeşil finansman mekanizmalarında kullanılması hedefleniyor. Yeşil taksonomi ve raporlama altyapısına ilişkin çalışmalar da bu çerçeveyi tamamlıyor. (s. 27–28)

Kamu maliyesinde e-Tahsilat ve e-Teminat uygulamalarının kapsamının genişletilmesi, e-fatura ve dijital tedarik süreçlerinin geliştirilmesi öngörülüyor. Kayıt dışılıkla mücadelede yapay zekâ ve büyük veri temelli risk analizlerinin kullanılması da programın dijitalleşme hedefleri arasında yer alıyor. (s. 49–51)

Programdaki tarihler, öngörülen reform takvimini gösteriyor. Ek tablonun açıklamasına göre “kanun” olarak belirtilen işlemlerde takvim, TBMM gündemine sunulacak teknik ve idari çalışmaların tamamlanmasını ifade ediyor. (s. 81)

FT Finansal Teknoloji Analizi: Başarı, altyapı hedeflerinin ekonomik karşılığa dönüşmesiyle ölçülecek

OVP’nin fintech açısından en güçlü tarafı, ödeme altyapısı, veri paylaşımı, sermaye piyasaları, hizmet ihracatı ve yatırım ortamını aynı politika çerçevesinde ele alması. Bu bütünlük, finansal teknolojilere verilen rolü genişletiyor: Türkiye’de finansal hizmetlerin etkinliğini artıran çözümlerin uluslararası pazarlarda rekabet edebilmesi ve bölgesel finans merkezi hedefini desteklemesi bekleniyor.

Programın başarısı, bu başlıklar arasında kurulacak uygulama bağlantısıyla ölçülmeli. FAST ve veri paylaşım servislerinin yaygınlaşmasının ürün ve hizmetlere yansıması, güvenlik düzenlemelerinin sektörde dayanıklılığı artırması, sermaye piyasasındaki teknolojik dönüşümün işler hâle gelmesi ve fintech hizmet ihracatının gelişmesi birlikte izlenmeli. Düzenleme hazırlıklarının tamamlanması, ekonomik sonuçların değerlendirilmesi için başlangıç noktası olacak.

Türk dünyası açısından program, ekonomik ilişkiler, bağlantısallık ve yatırım alanlarında açık bir yön ortaya koyuyor. Orta Asya’yla ticaretin geliştirilmesi, Orta Koridor’un güçlendirilmesi, bölgeden yatırım çekilmesi ve İstanbul’un finansal hizmet kapasitesinin artırılması, birbirini tamamlayabilecek hedefler. Finansal iş birliğinin somutlaşması açısından belirleyici olan, bu hedeflerin kurumlar ve uygulamalar düzeyinde nasıl buluşturulacağı. OVP, ortak ödeme ağı veya bölgesel finansal entegrasyon için belirli bir proje ve takvim açıklamıyor.

FT açısından önümüzdeki dönemin temel sorusu şu olacak: Türkiye, ödeme ve finansal teknoloji altyapısındaki kapasitesini ne ölçüde hizmet ihracatına, uluslararası yatırıma ve bölgesel ekonomik ilişkilere dönüştürebilecek? OVP bu dönüşümün politika başlıklarını ortaya koyuyor. Bölgesel finansal teknoloji merkezi hedefinin ağırlığı da bu başlıklarda elde edilecek somut sonuçlarla belirlenecek.

Kaynak: Orta Vadeli Program (2027–2029). Sayfa numaraları belgenin basılı sayfa numaralarını ifade etmektedir.