Kazakistan Ulusal Bankası Tek QR Ödeme Sisteminde Komisyon Modelini ve İlk Verileri Paylaştı

Kazakistan Ulusal Bankası, 23 Temmuz'da yayımladığı açıklamayla Bankalararası Mobil Ödeme Sistemi'nin (Interbank Mobile Payment System - IMPS) çalışma prensiplerini ve ücretlendirme modelini kamuoyuyla paylaştı.

19 Temmuz 2026 itibarıyla ülke genelinde kullanıma açılan sistem sayesinde kullanıcılar, katılımcı bankaların mobil uygulamaları üzerinden telefon numarası kullanarak anlık para transferi gerçekleştirebiliyor ve tek bir QR kod aracılığıyla farklı bankaların müşterilerine ödeme yapabiliyor.

Ulusal Banka'nın açıklamasına göre sistemin teknik işletimi, Merkez Bankası iştiraki olan Ulusal Ödeme Kuruluşu (National Payment Corporation - NPC) tarafından yürütülüyor. Kurumun temel görevi, bankalar, işletmeler ve kullanıcılar için tarafsız, kesintisiz ve birlikte çalışabilir bir ulusal ödeme altyapısı sağlamak olarak tanımlanıyor.

İşletmeler tek QR ile tüm katılımcı bankaların müşterilerinden ödeme alabilecek

Yeni sistem, işletmelerin mevcut POS terminallerini kullanmaya devam ederek sisteme bağlı tüm bankaların müşterilerinden tek bir QR kod üzerinden ödeme kabul etmesine imkân tanıyor. Bu sayede yeni bir terminal kurulmasına gerek kalmadan mevcut altyapı üzerinden hizmet verilmeye devam ediliyor.

Ulusal Banka, Birleşik QR (Unified QR) ile yapılan ödemelerde tüketicilerden herhangi bir ücret alınmayacağını da açıkladı.

Komisyon modeli açıklandı

Merkez Bankası, bankalararası QR ödemelerinde uygulanacak komisyon yapısına ilişkin ayrıntıları da paylaştı.

Buna göre, alıcı ve satıcının farklı bankalarda bulunması durumunda işlem komisyonunun yüzde 1'lik bölümü alıcının bankasına takas ücreti olarak aktarılıyor. Bankalar bu gelirin bir kısmını müşterilerine bonus ve nakit iade programlarında kullanabiliyor.

İşletmeye hizmet veren banka ise kalan komisyonu alıyor. Her iki banka da sistem işletim hizmetleri karşılığında Ulusal Ödeme Kuruluşu'na ödeme gerçekleştiriyor. Telefon numarası üzerinden yapılan bankalararası transferlerde bu ücret sıfır olarak uygulanırken, Birleşik QR ile gerçekleştirilen ödemelerde sistem işletim bedeli işlem tutarının yüzde 0,05'i olarak belirlenmiş durumda.

Ulusal Banka ayrıca, bankalararası QR ödemelerinde işletmelerden alınan komisyonun, başka bir bankanın ödeme kartıyla yapılan benzer işlemlerden daha yüksek olamayacağını vurguladı.

İlk dört günde yaklaşık 1 milyon işlem

Merkez Bankası'nın paylaştığı verilere göre sistem üzerinden 17 Temmuz'dan bu yana yaklaşık 1 milyon işlem gerçekleştirildi. Banka, bu verinin yeni ödeme altyapısına kullanıcı ilgisinin yüksek olduğunu gösterdiğini ifade etti.

Yeni hizmetler yolda

Ulusal Banka, mevcut ödeme altyapısı üzerine yeni servislerin de ekleneceğini açıkladı.

Planlanan geliştirmeler arasında:

• ödeme talebi (Request to Pay),
• şirketler ve kamu kurumları arasındaki ödemeler,
• sınır ötesi işlemler,
• yeni dijital ödeme servisleri

yer alıyor.

Bu hizmetlerin, Bankalararası Mobil Ödeme Sistemi üzerine kademeli olarak inşa edilmesi planlanıyor.

FT Finansal Teknoloji Perspektifi

Kazakistan Ulusal Bankası'nın ikinci açıklaması, yalnızca yeni bir ödeme sisteminin tanıtımını değil, bu sistemin ekonomik modelini ve yönetişim yaklaşımını da ortaya koyuyor.

Özellikle işletme komisyonlarına getirilen üst sınır, mevcut POS altyapısının kullanılmaya devam edilmesi ve operatör ücretlerinin şeffaf şekilde açıklanması, sistemin yalnızca teknik değil ticari açıdan da benimsenmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor.

İlk günlerde yaklaşık 1 milyon işlemin gerçekleşmesi ise kullanıcıların yeni altyapıya hızlı adapte olduğunu gösteren ilk göstergelerden biri olarak öne çıkıyor. Önümüzdeki dönemde sisteme eklenecek ödeme talebi, kamu ödemeleri ve sınır ötesi ödeme servisleriyle birlikte Kazakistan'ın ulusal ödeme altyapısının kapsamının daha da genişlemesi bekleniyor.