Kazakistan Merkez Bankası Binance ile mutabakat imzaladı: Kripto ile İtibari para arasındaki köprü "ödeme bankası" lisansıyla kuruluyor

Kazakistan Cumhuriyeti Ulusal Bankası, 4 Eylül 2026 tarihinde Binance ile bir mutabakat zaptı imzaladı. Anlaşma, Binance'in ülkede yeni oluşturulan Kategori 1 banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcısı lisansına başvurmasının önünü açıyor. Ulusal Banka Başkan Yardımcısı Binur Zhalenov bu lisansı özünde bir "ödeme bankası" olarak tanımlıyor: mevduat toplamayan ve kredi vermeyen, ancak tam ödeme yetkinliğine sahip bir kurum tipi.

Ulusal Banka ile yapılan anlaşma, aynı gün Binance'in Kazakistan'da imzaladığı üç memorandumdan biri. Diğer ikisi Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Bakanlığı ve Astana Uluslararası Finans Merkezi (AIFC) ile yapıldı. Binance'in resmi açıklamasına göre üç belge dijital varlıklar, ödeme altyapısı ve yatırım olmak üzere birbirini tamamlayan üç alanı kapsıyor.

Ulusal Banka anlaşması: yol haritası ve bölgesel üs

Binance'in açıklamasına göre Ulusal Banka ile imzalanan memorandum, Kazakistan'ı bölgesel ödeme ve fintek merkezi olarak konumlandırma hedefine odaklanıyor. Bu hedef, Binance'in belirli bölgesel operasyon, fonksiyon ve altyapısının Kazakistan'a taşınması ihtimalini ve sınır ötesi finansal servislerin geliştirilmesini içeriyor. Taraflar ayrıca ödeme altyapısının inşası, lisanslama ve yeni ödeme ürünlerinin lansmanı için aşamalı bir yol haritası oluşturmuş durumda.

Zhalenov'un LinkedIn üzerinden yaptığı açıklama bu çerçeveyi netleştiriyor. Binance'in hedefi Kazakistan'daki kripto ödeme ve dönüşüm hizmetlerini genişletmenin ötesinde; şirket bu tabanı Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerini ve ötesini kapsayan daha geniş bir bölgesel pazar için kullanmayı planlıyor. Zhalenov bunu "yerel bir düzenleyici reformun finansal altyapı ihracına dönüştüğü an" olarak nitelendiriyor.

Zhalenov ayrıca AIFC'nin ortak hukuk çerçevesi ile Ulusal Banka'nın yerel rejimini tamamlayıcı yetki alanları olarak sunuyor. Şirketlerin Kazakistan'da kendini kanıtlayıp bölge genelinde müşteriye hizmet vermesi için iki rejimin birlikte çalıştırılması hedefleniyor.

Kategori 1 lisansı nedir

Kategori 1 ödeme kuruluşu statüsü, Kazakistan Meclisi'nin Haziran 2026'da kabul ettiği ve Cumhurbaşkanı Kasım-Cömert Tokayev'in imzaladığı, 21 Ağustos 2026'da resmi yayında çıkan finansal piyasanın iyileştirilmesi ve dijitalleştirilmesine ilişkin değişiklik kanunuyla getirildi. Kanun beş kod ve 26 yasada değişiklik yapıyor; Senato aşaması 25 Haziran 2026'da tamamlanmıştı.

Inbusiness.kz'nin Haziran 2026 analizine göre Kategori 1 kuruluşlar tüzel kişilere cari hesap açabilecek, para transferi yapabilecek, Ulusal Banka'nın ödeme sistemlerine doğrudan bağlanabilecek ve elektronik para ihraç edebilecek. Mevduat kabulü ve kredi verme bankaların tekelinde kalıyor. Kategori 1 kuruluşların lisanslanması ve denetimi tamamen Ulusal Banka'ya ait; diğer ödeme kuruluşları ise Finansal Piyasa Düzenleme ve Geliştirme Ajansı'nın yetkisinde kalıyor. Müşteri fonlarının doğrudan Ulusal Banka nezdindeki özel muhabir hesaplarda tutulması öngörülüyor.

Aynı analiz mevcut pazar büyüklüğünü de veriyor: Kazakistan'da 140'tan fazla ödeme kuruluşu faaliyet gösteriyor ve sektörün toplam cirosu 2018'de 1,5 trilyon tenge iken 2025'te 10 trilyon tengeye ulaşmış durumda. Halyk Payments, Kaspi Pay, Wooppay ve Freedom Pay yeni statü için doğal adaylar olarak anılıyor. Binance, bu yerli grubun arasına giren ilk uluslararası isim olacak.

Kategori 1 hükümlerinin yürürlük tarihi, kanun metninin FT tarafından henüz doğrudan incelenememesi nedeniyle bu haberde teyit edilememiştir.

Hukuki zeminin katmanları

Dünkü anlaşma, Kazakistan'ın son on ayda üst üste koyduğu üç düzenleme katmanının üzerine oturuyor. Kasım 2025'te imzalanan yapay zeka ve dijitalleşme kanunu, teminatsız dijital varlıkların dolaşımını AIFC dışında tüm ülkede düzenledi; öncesinde bu yalnızca AIFC sınırları içinde mümkündü. 16 Ocak 2026'da imzalanan yeni Bankacılık Kanunu, dijital tenge ve stabilcoinleri kapsayan "dijital finansal varlık" adlı yeni bir hukuki kategoriyi getirdi. Temmuz 2026'daki cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise kripto borsaları, takas servisleri ve ihraç platformlarının AIFC dışında faaliyet göstermek için Ulusal Banka'dan lisans veya kayıt almasını zorunlu kıldı.

Bakanlık ve AIFC anlaşmaları

Başbakanlık'ın resmi açıklamasına göre Başbakan Yardımcısı ve Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma Bakanı Jaslan Madiyev, Binance kurucusu Changpeng Zhao ile Astana'daki Alem.ai Uluslararası Yapay Zeka Merkezi'nde bir araya geldi. Görüşme sırasında Alatau City'deki CryptoCity konsepti ve Data Center Valley projesi sunuldu; Binance Pay ile Alatau City Bank ortaklığı tanıtıldı.

Bakanlık ile imzalanan memorandum dijital varlıklar, dijital ve hesaplama altyapısı ile yenilikçi ödeme çözümlerini kapsıyor. Başbakanlık metni "Kazakistan'da stabilcoin ihracını" temel başlıklar arasında sayarken, Binance'in kendi açıklaması bunu "stabilcoin ihracı olasılığının araştırılması" olarak ifade ediyor. İki resmi kaynak arasındaki bu ton farkı, konunun henüz karar aşamasında olmadığına işaret ediyor.

AIFC ile yapılan memorandum, Yatırım Vergi İkametgahı Programı kapsamındaki işbirliğine odaklanıyor. AIFC Başkanı Renat Bekturov'a göre programın dijital varlıkları kapsayacak şekilde genişletilmesi, Kazakistan'ın yatırım altyapısı açısından önemli bir adım.

Madiyev'in kamu görevine geçmeden önce Binance Kazakistan'ın genel müdürlüğünü yürütmüş olması, ilişkinin kişisel ve kurumsal sürekliliği açısından kayda değer bir ayrıntı.

Binance'in Kazakistan birikimi

Binance'in Kazakistan'daki varlığı dört yıla yayılıyor. Ekim 2022'de AFSA'dan AIFC bünyesinde dijital varlık platformu ve saklama hizmetleri için kalıcı lisans alındı. Aynı yıl Aralık ayında, o dönem Ulusal Banka'nın Ödeme ve Finansal Teknolojiler Geliştirme Merkezi'ni yöneten Zhalenov'un da hazır bulunduğu bir törenle blok zinciri eğitim programı memorandumu imzalandı. Şubat 2023'te Binance ve Ulusal Banka, Orta Asya'da dijital varlıklar ve DeFi üzerine ortak bir rapor yayımladı.

Ödeme tarafındaki ilk somut adım 2026'da geldi. Alatau City Bank ile geliştirilen ve Ulusal Banka'nın düzenleyici sandbox'ı içinde çalışan sistem, 24 Nisan'da Cumhurbaşkanı önünde ilk canlı gösterimini yaptı ve Mayıs 2026'da tam olarak devreye girdi. Sistemde müşteri dijital varlıkla ödüyor, dönüşüm anında gerçekleşiyor ve satıcı tenge alıyor. Changpeng Zhao 8 Temmuz 2026'da sistemin 5.000 POS terminalinde çalıştığını açıkladı; bu rakam bankanın kendi yayınlarında bağımsız olarak teyit edilmiş değil.

Zhalenov, Mart 2026'da Ulusal Banka Başkan Yardımcılığına atanmadan önce 2021-2024 arasında Ödeme ve Finansal Teknolojiler Geliştirme Merkezi, Kazakistan Bankalararası Takas Merkezi ve Ulusal Ödeme Kurumu'nu yönetti. 2022'deki eğitim memorandumunu ve dünkü anlaşmayı aynı kişinin imzalamış olması, Binance ile Ulusal Banka arasındaki ilişkinin kurumsal hafızasını tek isim üzerinden okunabilir kılıyor.

FT Finansal Teknoloji Perspektifi

Kazakistan, kripto ile fiat arasındaki köprüyü lisans kategorisi düzeyinde kurumsallaştıran ilk Türk Dünyası ülkesi oldu. Kategori 1 modelinin ayırt edici yanı, ödeme kuruluşuna Ulusal Banka'da doğrudan muhabir hesap vermesi ve dijital varlık altyapısını ödeme mevzuatının içine baştan yerleştirmesi. Bu, birçok ülkede ayrı gelişen iki düzenleme çizgisini tek mimaride birleştiriyor.

Türk Dünyası birlikte çalışabilirlik tezi açısından asıl mesele lisansın kendisi değil, Binance'in Kazakistan'ı Bağımsız Devletler Topluluğu için bölgesel operasyon üssü olarak kullanma planı. Bu gerçekleşirse Astana, Türkiye ile Orta Asya arasındaki kripto-fiat geçişlerinin düzenlenmiş kanalı olma iddiasını taşıyacak. Türkiye'de kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanımının yasak olduğu, Özbekistan'ın ise ayrı bir Ulusal Perspektif Projeler Ajansı rejimiyle ilerlediği dikkate alındığında, bölgede üç farklı model yan yana çalışıyor. 

Anlaşma bugün itibarıyla niyet beyanı düzeyinde; Binance'in Kategori 1 başvurusunu ne zaman yapacağı ve lisansın ne zaman verileceği açıklanmadı.

Kaynaklar

Binance Blog, "Binance and Kazakhstan Sign Three Agreements to Build Out Digital Finance", 4 Eylül 2026 Kazakistan Cumhuriyeti Başbakanlığı resmi sitesi, "Жаслан Мадиев обсудил развитие технологий и цифровой экономики с основателем Binance Чанпэном Чжао", 4 Eylül 2026 Binur Zhalenov, LinkedIn açıklaması, 4 Eylül 2026 Interfax-Kazakhstan (Eurasia24 aktarımı), kanun imzası, 21 Ağustos 2026 Bizmedia.kz, Senato onayı, 25 Haziran 2026 Inbusiness.kz, "В Казахстане появилась альтернатива банкам", 5 Haziran 2026 Tengrinews ve Kazinform, Zhalenov'un atanması, 13 Mart 2026 Zakon.kz, Bankacılık Kanunu imzası, 16 Ocak 2026 Kursiv.media, yapay zeka ve dijitalleşme kanunu, 17 Kasım 2025 Kazakhstan Today, cumhurbaşkanlığı kararnamesi, 7 Temmuz 2026 Profit.kz ve Cryptobriefing, Binance Pay lansmanı ve POS ölçeği, Mayıs-Temmuz 2026 Binance Blog, 2022 ve 2023 tarihli Kazakistan memorandum ve rapor duyuruları