Haziran 2026 Fintech Gündemi - Azerbaycan

Haziran 2026, Azerbaycan fintech ekosisteminde bölgesel finansal entegrasyonun kurumsal zemine oturduğu, düzenleyici kapasitenin genişlediği ve sınır ötesi para hareketliliğinin güçlendiği bir ay oldu. Merkez bankaları arasındaki iş birliği, yeni elektronik para lisansları ve uluslararası ödeme koridorlarındaki gelişmeler aynı dönemde üst üste gelerek, ülkenin dijital finans vizyonunun söylemden somut adımlara geçtiğini gösterdi. Aşağıda ayın gündemini üç ana hikâye ve onları çevreleyen bağlam notları üzerinden ele alıyoruz.

Türk Dünyasının Merkez Bankaları Bakü'de Buluştu

Ayın en belirleyici gelişmesi, Azerbaycan Merkez Bankası ev sahipliğinde 4-5 Haziran'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Merkez Bankaları Konseyi'nin ikinci toplantısı oldu. Beş üye ülkenin (Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye) merkez bankası yöneticilerini aynı masaya toplayan buluşma, bölgenin merkez bankalarının artık düzenli ve kurumsal bir mekanizma içinde birlikte çalıştığının somut göstergesi oldu. Toplantıya gözlemci statüsünde Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti merkez bankaları da katıldı.

Gündemin merkezinde, finansal teknolojiler dahil dijital finansal ekosistemlerin gelişimi yer aldı. Azerbaycan Merkez Bankası Finansal Teknolojiler ve İnovasyon Departmanı Direktörü Fidan Tofidi, dijital finansal ekosistemin geliştirilmesine yönelik girişimleri ve planlanan adımları aktardı. Toplantı, gelecekteki iş birliği alanlarını belgeleyen Komünike'nin imzalanmasıyla tamamlandı; üçüncü toplantının 2027'de Türkiye'de yapılacağı açıklandı.

Bu çalışma toplantısından yalnızca birkaç gün sonra, 9-10 Haziran'da Azerbaycan Banklar Birliği organizasyonuyla International Finance & Banking Summit 2026 (IFBS 2026) "Türk Devletleri'nin Küresel Finansal Entegrasyonu" temasıyla Bakü'de gerçekleşti. Zirvenin en somut çıktısı, Azerbaycan Fintech Derneği (AzFina) ile Orta Asya Fintech Derneği (CAFA) arasında imzalanan, bölgesel fintech ekosisteminin gelişimini ve deneyim paylaşımını hedefleyen mutabakat zaptı oldu.

FT Finansal Teknoloji Perspektifi

Türk dünyasında finansal entegrasyon uzun süredir bir niyet beyanı düzeyinde tartışılıyordu. Haziran ayı, bu niyetin merkez bankaları ve sektör dernekleri düzeyinde tekrarlanabilir, kurumsal bir mekanizmaya dönüştüğünü gösterdi. Astana ile başlayan, Bakü ile devam eden ve 2027'de Ankara'ya taşınacak olan rotasyon, sürecin kişilere ya da tek seferlik etkinliklere değil, kalıcı bir yapıya bağlandığına işaret ediyor. AzFina-CAFA mutabakatı ise bu kurumsallaşmanın merkez bankalarının altında, doğrudan sektör katmanında da yürüdüğünü ortaya koyuyor. İzlenmesi gereken asıl mesele, bu platformların önümüzdeki dönemde ortak ödeme altyapıları, veri birlikte çalışabilirliği ve dijital kimlik gibi somut başlıklarda nasıl bir yol haritası üreteceği olacak.

CBAR İki Fintech'i Elektronik Para Kuruluşuna Dönüştürdü

Azerbaycan Merkez Bankası (CBAR), Yönetim Kurulu'nun 10 Haziran tarihli kararıyla Multi Solutions ve Cibpay şirketlerinin mevcut ödeme kuruluşu lisanslarını iptal ederek yerlerine elektronik para kuruluşu (EMI) lisansı verdi. İki şirketten Multi Solutions, dijital ödeme markası MSolution adıyla faaliyet gösteriyor.

Statü değişimi, sıradan bir lisans yenilemesinden daha fazlasını ifade ediyor. Ödeme kuruluşu, elektronik para emisyonu dışındaki ödeme hizmetlerini sunabilen bir tüzel kişiyken, elektronik para kuruluşu bunun ötesine geçerek elektronik para ihraç edebilen ve elektronik parayla ödeme işlemleri yürütebilen bir kurum. Yani iki şirket, ödemeleri yalnızca aracılık ederek işlemekten kendi adına elektronik para ihraç edebilen bir konuma geçiyor. MSolution, yeni lisansla birlikte üye iş yeri kabulü, kart ve hesap üzerinden para transferleri, nakit yatırma ve çekme, hesap bazlı bilgi sunumu ve elektronik para emisyonu gibi hizmetleri sunacağını belirtti.

Bu kararla birlikte, Merkez Bankası'nın sicilinde aktif elektronik para kuruluşu lisansına sahip kuruluş sayısı 15'e ulaştı. Aynı sicilde lisansı iptal edilen dört kuruluş da ayrıca yer alıyor; bu da düzenleyici çerçevenin yalnızca genişlemediğini, aynı zamanda ayıklama yönünde de işlediğini gösteriyor.

Aynı dönemde AzFina, 13 Haziran'da Azerbaycan Fintech Kataloğu için başvuruları açtı. Lisanslı ödeme ve elektronik para kuruluşlarından teknoloji sağlayıcılarına, girişim ekosistemi oyuncularından yatırım fonlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsamayı hedefleyen katalog için başvurular 30 Haziran'a kadar kabul edildi.

FT Perspektifi

Bu iki gelişme ayrı ayrı değil, birlikte okunduğunda anlam kazanıyor. EMI lisanslarının dikkat çekici tarafı, Cibpay ve Multi Solutions'ın yeni kurulan girişimler olmaması; her ikisi de hâlihazırda ödeme kuruluşu olarak faaliyet gösteriyordu. CBAR, mevcut oyuncuları daha geniş yetkilerle donatarak düzenleyici çerçevenin yalnızca pazara girişi değil, iş modeli olgunlaşmasını da desteklediğini gösterdi. AzFina'nın katalog girişimi ise ekosistemin görünürlük ve keşfedilebilirlik ihtiyacına yanıt veriyor. Kurumların yalnızca faaliyet göstermesi değil, doğru biçimde haritalanması ve birbirleriyle ilişkilendirilmesi giderek daha kritik hale geliyor. 

FT Atlas kapsamında beş ülkedeki yüzlerce kurumun haritalandırılması yönündeki çalışma, bu ihtiyacın bölgesel ölçekteki karşılığı olarak aynı yöne işaret ediyor.

Türk Dünyasından Azerbaycan'a Para Akışı Güçleniyor

Azerbaycan Merkez Bankası'nın ülke bazlı gerçek kişi para transferleri verileri, 2026'nın ilk çeyreğinde Türk dünyası genelinden Azerbaycan'a yönelik para akışının güçlendiğini ortaya koydu. Türkiye, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan kaynaklı girişlerin tümü artarken, tablo iki farklı hikâye anlattı: hacimde Türkiye ve Kazakistan öne çıkarken, büyüme hızında Özbekistan dikkat çekti.

Türkiye'den Azerbaycan'a gönderilen transferler yıllık bazda yüzde 26,1 artarak 49,91 milyon dolara ulaştı. Ters yönde, Azerbaycan'dan Türkiye'ye giden transferler yüzde 12,9 azalarak 28,24 milyon dolara geriledi. Sonuçta iki ülke arasındaki net bakiye bir yılda 7,16 milyon dolardan 21,67 milyon dolara, üç kattan fazla yükseldi. Türkiye, çeyrek genelinde Azerbaycan'a gelen toplam transferlerin yüzde 16,8'ini oluşturarak Rusya'nın ardından ikinci en büyük kaynak ülke oldu.

Türk dünyası içinde mutlak büyüklükte Kazakistan 5,47 milyon dolarla Türkiye'den sonra ikinci sırada yer aldı. Buna karşılık yüzdesel artışın açık ara lideri Özbekistan oldu: bu ülkeden gelen transferler yüzde 62,4 artarak 3,89 milyon dolara ulaştı. Kırgızistan'dan gelen transferler de yüzde 9,6 artış gösterdi.

FT Finansal Teknoloji Perspektifi

Türk dünyasında finansal entegrasyon çoğu zaman ticaret, yatırım veya ödeme sistemleri üzerinden tartışılsa da, bireysel para transferleri bu entegrasyonun en görünür ve ölçülebilir göstergelerinden biri olmaya devam ediyor. Türkiye-Azerbaycan koridorunda net bakiyenin bir yılda üçe katlanması, tek seferlik bir dalgalanmadan çok kalıcı bir eğilime işaret ediyor olabilir. Daha geniş açıdan bakıldığında ise asıl dikkat çekici veri Özbekistan'dan geliyor. Türkiye'nin büyük bir koridor olması beklenen bir tabloyken, Özbekistan gibi daha küçük ama hızlı büyüyen koridorlar, Orta Asya-Kafkasya hattındaki finansal hareketliliğin yeni merkezleri olmaya aday görünüyor. Önümüzdeki çeyreklerde bu ivmenin sürüp sürmeyeceği, fintech şirketlerinin ve sınır ötesi ödeme altyapılarının bölgedeki rolünü doğrudan etkileyecek.

Kripto Düzenlemesi Yaklaşıyor, Açık Bankacılık Yeni Fazına Geçiyor

Ayın son günlerinde Azerbaycan Merkez Bankası, ülkenin dijital finans yol haritasına ilişkin iki kritik başlığı netleştirdi. "Azerbaycan'ın Dijital Finans Gündemi" etkinliğinde konuşan Merkez Bankası Finansal Teknolojiler ve İnovasyonlar Departmanı Direktörü Fidan Tofidi, hem kriptovarlık düzenlemesindeki son durumu hem de açık bankacılık ekosisteminin ulaştığı aşamayı paylaştı.

Kripto tarafında, "Kriptovarlık Piyasası Hakkında" yasa taslağının son versiyonu hazırlanarak ilgili kamu kurumlarına iletildi. Planlamaya göre düzenlemenin yıl sonuna kadar yasalaşması hedefleniyor. Taslak, kriptovarlık hizmeti sunacak kuruluşlar için Merkez Bankası lisansını zorunlu kılarken; güçlü sermaye, yönetişim ve uyum şartları getiriyor. Kara para aklama ve terörün finansmanıyla mücadele düzenlemenin temel öncelikleri arasında yer alıyor.

Açık bankacılık tarafında ise önemli bir kilometre taşı geride bırakıldı. Tofidi, ülkedeki tüm bankaların Açık Bankacılık platformuna entegre edildiğini, fintech şirketlerinin ekosisteme katılımının ise hızla sürdüğünü açıkladı. Bir sonraki aşamada ödeme başlatma hizmetlerinin (PIS) önce bankalar, ardından fintech şirketleri için devreye alınması planlanıyor. Merkez Bankası ayrıca sigorta ve yatırım şirketlerini de açık finans ekosistemine dahil etmeyi hedefliyor.

FT Perspektifi

Bu açıklamalar, Azerbaycan'ın dijital finans dönüşümünde yeni bir faza geçtiğini gösteriyor. Kripto varlık piyasasının lisanslı ve gözetim altında yapılandırılması, düzenleyici çerçevenin olgunlaştığını ortaya koyarken; açık bankacılığın banka entegrasyonunu tamamlayıp ödeme başlatma hizmetlerine yönelmesi, ekosistemin veri paylaşımından işlem başlatma aşamasına ilerlediğine işaret ediyor. Önümüzdeki dönemde bu iki alan, Azerbaycan fintech ekosisteminin büyümesini belirleyecek en kritik başlıklar arasında yer alacak.

Bağlam Notları

Ödeme Ekosistemi

Ödeme altyapısı tarafında Bir, İngiltere merkezli Paysend ile iş birliğiyle m10 mobil cüzdanı üzerinden 140'tan fazla ülkeye gerçek zamanlı uluslararası transfer hizmetini devreye aldı. Bir'in ekosistemi şu anda ülke nüfusunun yaklaşık yarısına ulaşıyor. 

SWIFT cephesinde ise 11 Haziran'da Azerbaycan Banklar Birliği organizasyonuyla yapılan toplantıda Birliğin İcra Direktörü Yunus Abdulov, SWIFT Azerbaycan Milli Üyeler Grubu (NMG) başkanlığına seçildi; toplantının gündeminde G20'nin sınır ötesi ödeme hedefleri, blokzincir temelli çözümler ve programlanabilir ödemeler yer aldı. 

Regülasyon ve inovasyon ekseninde ise Azerbaycan Merkez Bankası, 2024-2026 Finans Sektörü Geliştirme Stratejisi doğrultusunda yürüttüğü düzenleyici deneme ortamı (regulatory sandbox) rejimi için yeni başvuru dönemini duyurdu. Yenilikçi finansal çözümlerin bir sonraki test aşaması için başvurular 25 Haziran - 25 Ağustos 2026 tarihleri arasında kabul ediliyor; başvurular sandbox.cbar.az üzerinden alınıyor. Rejim kapsamında daha önce seçilen ürünlere ilişkin pilot projeler ödeme hizmetleri, sermaye piyasaları ve sanal varlıklar alanlarında hâlihazırda sürüyor. 

Deneme ortamının, yenilikçi finansal ürünlerin sınırlı bir çerçevede ve Merkez Bankası gözetimi altında test edilmesine olanak tanıması, ülkenin API tabanlı ve hesap bazlı finansal hizmetlere doğru ilerleyişinin kontrollü bir laboratuvarı olarak öne çıkmasını sağlıyor.

Bankacılık

PAŞA Bank için Bakü Fond Borsası'nda 24 Haziran'da halka arza özel "Açılış Zili" töreni düzenlendi ve banka Türk Hava Yolları ile eksklüzif iş birliği süresini uzattı. 

TuranBank, gender eşitliği ve finansal kapsayıcılığın teşviki amacıyla uluslararası bir fondan kaynak sağladı.

 AzerTürkBank sürdürülebilir bankacılık alanında uluslararası bir ödüle layık görülürken, Rabitabank ile İnnovasiyalar Merkezi şehit çocukları için "Zaferin Geleceği" projesini hayata geçirdi.

Makroekonomi

Dünya Bankı, Haziran ayı Global Economic Prospects raporunda Azerbaycan'ın 2026 ve 2027 büyüme beklentilerini yukarı yönlü revize etti; bu, fintech yatırım iştahı açısından olumlu bir arka plan oluşturuyor.

Haziran ayındaki gelişmeler, Azerbaycan fintech ekosisteminin yalnızca yeni ürün ve şirketlerle değil; düzenleyici kapasite, uluslararası iş birlikleri ve bölgesel finansal entegrasyon ekseninde de olgunlaşmaya devam ettiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde özellikle açık bankacılık, elektronik para kuruluşlarının genişleyen rolü ve Türk dünyası içinde birlikte çalışabilir ödeme altyapıları gündemin merkezinde kalmayı sürdürecek.