BKM üst yönetimi Şam'da, Suriye Merkez Bankası ile ödeme sistemlerinde iş birliği potansiyeli görüşüldü

Bankalararası Kart Merkezi, Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Yusuf Kenan Bağır ile Genel Müdür Ozan Deniz'in Şam'a gerçekleştirdiği ziyarette Suriye Merkez Bankası yetkilileriyle bir araya geldiğini duyurdu. Kurumun 31 Temmuz 2026'da yaptığı açıklamaya göre görüşmenin amacı, iki ülkenin ödeme sistemlerinin entegrasyonu ve teknolojik altyapıları için birlikte çalışma potansiyelini değerlendirmek ve karşılıklı bilgi paylaşımında bulunmaktı. BKM, iş birliği fırsatlarının ele alındığı buluşmada gösterilen ilgi için Suriye heyetine teşekkür etti.

Açıklamada görüşmenin tarihi, muhatap yetkililerin isimleri ve imzalanan herhangi bir belge bulunup bulunmadığı belirtilmedi. Haberin yayına hazırlandığı saatler itibarıyla ziyarete ilişkin başka bir resmî açıklama ya da ajans kaydı bulunmuyor.

Ziyaret, merkez bankası düzeyindeki temasların hemen ardından geldi

BKM'nin duyurusu, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan'ın Şam programını tamamlamasından bir gün sonra geldi. Karahan, 2010'dan bu yana TCMB başkanı düzeyinde Suriye'ye gerçekleştirilen ilk ziyaret kapsamında 29 ve 30 Temmuz'da Şam'da temaslarda bulundu ve Suriye Merkez Bankası Başkanı Mohammad Safwat Raslan ile görüştü.

Görüşmenin somut çıktısı, TCMB nezdinde ve Suriye Merkez Bankası adına Türk lirası mevduat hesabı açılmasına ilişkin anlaşmanın imzalanması oldu. Taraflar ayrıca karşılıklı mevduat hesaplarının açılması, merkez bankaları arasındaki teknik ve kurumsal iş birliğinin güçlendirilmesi, Suriye Merkez Bankasına teknik destek sağlanması ve iki ülke arasındaki ticari ve mali işlemlerin kolaylaştırılması konularında anlaşmaya vardı.

Suriye Merkez Bankası Sorumlu Müdürü Ömer El-Halebi, SANA'ya yaptığı açıklamada anlaşmanın bankanın muhabir bankalardaki hesap ağını yeniden aktifleştirme stratejisinin bir parçası olduğunu belirtti. El-Halebi, ödeme sistemlerini modernleştirme stratejisi kapsamında ödeme sistemleri ve diğer teknik ile mali konularda deneyim paylaşımı yapılması hususunda da mutabakata varıldığını, hazırlık toplantılarında Suriye'nin kuzeyinden Türk lirasının çekilmesi ve muhabir hesaplar alanında iş birliği başlıklarının ele alındığını aktardı.

BKM'nin hâkim ortağı TCMB. Kurumun yönetim kurulu başkanlığına 1 Mart 2024 tarihli yönetim kurulu kararıyla getirilen Bağır, TCMB kökenli bir ekonomist.

Suriye'nin ödeme altyapısı on aydır yeniden kuruluyor

Suriye'nin kartlı ödeme sistemine dönüşü, BKM heyetinin Şam'a gitmesinden çok önce başlamış durumda. Suriye Merkez Bankası, Eylül 2025'te Mastercard ile dijital ödeme altyapısının geliştirilmesi ve finansal kapsayıcılığın teşvik edilmesine yönelik bir mutabakat zaptı imzaladı. Aralık 2025'te Visa ile modern bir ödeme sistemi kurulmasına ve dijital finansal hizmetlerin geliştirilmesine odaklanan ayrı bir yol haritası anlaşması duyuruldu. Şubat 2026'da Mastercard ile Suriye Merkez Bankası arasında düzenleyici kapasite, uyum çerçeveleri ve ödemelerde küresel eğilimlere odaklanan yapılandırılmış teknik atölye programı başladı.

Kritik düzenleyici adım 4 Mayıs 2026'da atıldı. Suriye Merkez Bankası, ülkede faaliyet gösteren lisanslı bankaların ve elektronik ödeme şirketlerinin Visa ve Mastercard gibi uluslararası ödeme şirketleriyle doğrudan çalışmasına izin veren kararı yayımladı. Karar, Suriye'nin on beş yılı aşkın süredir kopuk olduğu küresel kart ağlarına yeniden bağlanmasının önünü açtı.

Uygulama tarafında ilk hamleyi Qatar National Bank yaptı. QNB, 5 Ocak 2026 tarihli açıklamasıyla Suriye'de uluslararası kart kabulünü başlatan ilk yabancı banka oldu. Mayıs 2026'da Visa ve Mastercard ağları üzerinden ilk deneme işlemleri gerçekleştirildi. Paymera ve Bimera gibi yerel şirketler karekod ödeme sistemleri, satış noktası altyapısı ve dijital işlem kabiliyetlerini yaygınlaştırmaya başladı.

Bu süreç, Suriye Merkez Bankası'nın Avusturya ve Fransa'daki kurumlar dahil olmak üzere çeşitli yabancı bankalarla mutabakat süreçlerini tamamlaması ve SWIFT ağına erişimi yeniden sağlamaya yönelik çalışmalarıyla paralel yürüdü. Uzmanlar, altyapı eksiklikleri, bankacılık sektörü kısıtları, zayıf tüketici alım gücü ve devam eden uyum riskleri nedeniyle finansal toparlanmanın ölçülü kalacağı uyarısını yapıyor.

Muhatap kurumda yönetim yeni

Suriye Merkez Bankası'nın başında Mayıs 2026'dan bu yana Mohammad Safwat Raslan bulunuyor. Selefi Abdulkader Husrieh, Mart 2025 ile Mayıs 2026 arasında görev yapmıştı. 1981 Halep doğumlu Raslan, bankacılık eğitimi aldıktan sonra Almanya'da kredi kuruluşlarında çalışmış, ülkesine dönerek Suriye Kalkınma Fonu Genel Müdürlüğü görevini yürütmüştü. Göreve gelişinin ardından yaptığı açıklamada, geçici çözümler yerine parasal ve mali istikrarın kademeli ve sürdürülebilir biçimde yeniden inşa edilmesine odaklanacaklarını belirtmişti.

Ödeme sistemleri alanında Suriye tarafındaki kurumsal muhatabın iki buçuk aydır görevde olması, yürütülecek teknik çalışmaların takvimi açısından not edilmesi gereken bir unsur.

Ticaret hacmi altyapı ihtiyacını büyütüyor

İki ülke arasındaki ticari hareketlilik, ödeme altyapısı ihtiyacını somutlaştırıyor. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre Türkiye'nin Suriye'ye ihracatı 2025 yılını yaklaşık yüzde 70 artışla 2,6 milyar dolar seviyesinde kapattı. Yükseliş eğilimi 2026'da da sürdü ve ocak-haziran döneminde ihracat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 26,4 artarak 1 milyar 284 milyon dolara ulaştı. Aynı dönemde gönderilen ürün miktarı yüzde 36,6 artışla 3 milyon 182 bin tona yükseldi. En fazla ihracat 103,9 milyon dolarla değirmencilik ürünlerinde gerçekleşti, bunu yüzde 116,8 artışla 102,3 milyon dolara ulaşan çimento ve 80,1 milyon dolarla elektrik ve enerji ürünleri izledi. Güneydoğu Anadolu Bölgesi tek başına 461,8 milyon dolarlık payla ihracatın yüzde 35,9'unu karşıladı.

TİM Suriye Masası Başkanı Celal Kadooğlu, 2025 yılının Suriye pazarında yaklaşık yüzde 70 artışla 2,6 milyar dolarlık ihracatla kapandığını belirterek, bankacılık sisteminin uluslararası finans sistemine entegrasyonunun, güvenlik koşullarındaki iyileşmenin ve İslahiye ile Nusaybin sınır kapılarının tam kapasiteyle devreye alınmasının ticareti destekleyeceğini ifade etti. Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise Haziran 2026'da Gaziantep'te düzenlenen Kent Ekonomileri Zirvesi'nde Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı Muhammed Nidal eş-Şaar ile görüşmesinin ardından, orta vadede ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarma hedefini açıkladı.

BKM'nin elindeki altyapı

BKM, Türkiye'de perakende ödemeler alanında gerçekleşen kartlı işlemlerde finansal kuruluşlar arası takas ve mutabakat faaliyetini yürütüyor. Kurumun kendi verilerine göre Türkiye'de Aralık 2025'te 1,8 milyar adet kartlı ödeme işlemi gerçekleşti ve dolaşımdaki toplam kart sayısı 460,6 milyon adede ulaştı. BKM bünyesinde 2016'da faaliyete geçen TROY ise Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ndeki tüm ATM ve satış noktası cihazlarında geçerli.

TROY'un yurt dışı geçerliliği ise doğrudan değil, iş birlikleri üzerinden sağlanıyor. BKM, Ekim 2024'te China UnionPay sahipliğindeki UnionPay International ile stratejik iş birliğine imza attı ve bankaların TROY ile UnionPay özellikli kartları sunabilmesi için altyapı çalışmalarının hızlandırılmasını öngördü. Discover Financial Services ile yapılan iş birlikleri de aynı amaca hizmet ediyor. Genel Müdür Ozan Deniz, Eylül 2025'te yaptığı açıklamada dünyanın her ülkesinde her an geçerli tek bir kart ağı bulunmadığını, uluslararası geçerliliğin iş birlikleriyle sağlandığını belirtmiş ve TROY ile yapılan her ödemenin komisyonların yurt içinde kalmasını sağladığını vurgulamıştı.

FT Finansal Teknoloji Analizi

BKM'nin açıklaması, bir iş birliği anlaşmasına değil, keşif ve değerlendirme niteliğinde bir temasa işaret ediyor. Ortada imzalanmış bir anlaşma, açıklanmış bir kapsam ve kurumun kendi duyurusu dışında bir kaynak yok. Buna karşılık zamanlama dar. TCMB'nin hâkim ortağı olduğu bir kuruluşun üst yönetimi, merkez bankası başkanının Şam programının ertesi günü aynı kurumla görüşüyor ve Suriye tarafı, TCMB ile varılan mutabakatın ödeme sistemlerinde deneyim paylaşımını kapsadığını açıklamış durumda. Ancak iki süreç arasında kurumsal bir bağ kuran resmî bir açıklama bulunmuyor.

Önümüzdeki dönemde açıklanacak teknik iş birliği protokolleri, BKM temasının yalnızca bir bilgi paylaşımı ziyareti mi, yoksa daha kapsamlı bir ödeme altyapısı iş birliğinin başlangıcı mı olduğunu gösterecek. FT Finansal Teknoloji, BKM ile Suriye Merkez Bankası arasındaki temasların seyrini izlemeye devam edecek.