Avrupa Birliği, dijital ödemelerde güvenlik ve şeffaflığı artırmayı hedefleyen PSD3 (Payment Services Directive 3) ve PSR (Payment Services Regulation) paketinde prensip anlaşmasına vardı.
Avrupa Parlamentosu tarafından 21 Kasım’da duyurulan anlaşma, online dolandırıcılıkla mücadele, tüketici hakları, ücret şeffaflığı ve açık bankacılık altyapısı gibi kritik alanlarda yeni yükümlülükler getiriyor.

Yeni paket, 2007’de PSD1 ve 2015’te PSD2 ile dijital ödemelerde başlatılan dönüşümün üçüncü fazı olarak görülüyor.

Yeni PSD3 & PSR Paketinin Temel Düzenlemeleri

1) Online Dolandırıcılıkta Zorunlu Geri Ödeme (Mandatory Refunds)

Avrupa Birliği ilk kez, belirli dolandırıcılık türlerinde tüketicilere zorunlu iade yükümlülüğünü getiriyor.

Özellikle şu iki kategori kapsama alınmıştır:

✔ Yetkisiz ödeme işlemleri

PSP (Payment Service Provider) müşteriye derhal iade yapmakla yükümlü.

✔ “Spoofing fraud” / Kimlik taklidi dolandırıcılığı

• Sahte banka, sahte PSP, sahte kurum iletişimi ile gerçekleştirilen işlemler.
• PSP’lerin yükümlülükleri artırıldı:
• Dolandırıcılığı engelleyici teknik tedbirler
• Gerçek zamanlı sahte iletişim tespiti
• İleri düzey risk analiz sistemleri

Bu düzenleme, AB’nin “fraud liability framework”ünü kökten değiştiriyor.

2) Gizli Ücretlerin Yasaklanması ve Fiyat Şeffaflığı

Yeni PSR kapsamında:

• Ödeme hizmeti sunan tüm kurumlar, işlem ücretlerini açık ve anlaşılır şekilde göstermek zorunda.
• “Yabancı kart surcharge”, “cross-border fee”, “işlem sonrası ek ücret” gibi gizli maliyetler yasak kapsamına giriyor.

Tüketici, ödeme öncesi tam maliyeti görmek zorunda.

3) Açık Bankacılık (Open Banking) İçin Yeni Erişim Standartları

PSD2'nin en çok eleştirilen konularından biri olan bankaların API erişim kalitesi bu paket ile yeniden düzenleniyor.

Yeni çerçeve:

• Veri erişimi “tam ve kesintisiz” olacak.
• Bankalar, API performans sorunları yaşandığında cezai yaptırımlarla karşılaşacak.
• Veri paylaşımı yalnızca “hesap bilgisi” ile sınırlı olmayacak; ödeme başlangıcı verileri ve ek kaynaklar genişliyor.

Aynı zamanda “data access for AISPs/PISPs” daha net tanımlanıyor.

4) PSP Sorumluluklarında Artış

Ödeme hizmeti sağlayıcıları için:

• Gerçek zamanlı kimlik doğrulama süreçleri
• Dolandırıcılık risklerini müşteriye anlık bildirme
• Riskli işlemleri durdurma yetkisi
• Fraud veri paylaşım ağlarına katılım zorunluluğu

gibi yeni yükümlülükler geliyor.

5) IBAN Adres Eşleşmesi (IBAN-name check) AB Genelinde Zorunlu Oluyor

Avrupa genelinde:

• Gönderenin IBAN ile alıcı ismi uyuşmuyorsa kullanıcıya uyarı verilecek.
• Bu uyarı verilmeden yapılan işlemler PSP sorumluluğu kapsamına girebilir.

Bu düzenleme “APP fraud (Authorised Push Payment Fraud)” ile mücadelede kritik rol oynayacak.

6) Dijital Cüzdanlar ve Kartlı Ödeme Güvenliği

Yeni kurallarla:

• Tokenization & SCA (Strong Customer Authentication) güçlendiriliyor.
• Dijital cüzdan sağlayıcıları için güvenlik standartları PSD2’ye göre daha kapsamlı hâle getirildi.

Kartlı ödemede risk temelli doğrulama motorları zorunlu oluyor.

 Bu Düzenlemeler Neden Kritik?

Avrupa Birliği içinde 2025 yılı itibarıyla:

• Online ödeme dolandırıcılığı yıllık 1,2 milyar €
• Spoofing fraud artış oranı %17
• APP fraud toplam dolandırıcılığın %44’ü

Bu düzenleme fintech, bankalar, e-para kuruluşları, PISP/AISP servisleri ve dijital cüzdan sağlayıcıları için yeni bir uyum döneminin başlangıcı.

Türkiye’ye Etkisi Ne Olur? 

• PSD3/PSR çerçevesi global standartları belirliyor → Türkiye ödeme kurumları AB pazarına açılmak için bu standartlara uyumlanmak zorunda.
• Fraud önleme ve IBAN isim kontrolü, Türkiye’de hâlihazırda gündemde olan düzenleme ile paralel.
• Açık bankacılıktaki genişleme, hem bankaları hem fintechleri Türkiye’de doğrudan etkiler.

Bu yüzden haber Türkiye fintech ekosistemi için doğrudan stratejik öneme sahiptir.